Opstellingen

Opstellingen

Een opstelling is een oefening waarbij onderzoek plaatsvindt naar je eigen positie in een groter geheel. Dat grotere geheel kan het gezin (van herkomst) zijn, maar ook bijvoorbeeld een werkomgeving. In een opstelling ga je op zoek naar het kruispunt waar het grotere geheel (het systeem) en het persoonlijke (jij) elkaar raken. Een opstelling is vooral een methode om op een andere manier naar een probleem te kijken.

Tijdens een opstelling wordt er gebruik gemaakt van wat de metafysica het morfologisch veld noemt. Dat is een vormbepalend en ‘wetend’ veld waar energetisch vormgeving en informatie-uitwisseling plaatsvindt. De wetenschapsjournaliste Lynne McTaggart heeft daarover een boek geschreven: ‘Het Veld’ (2003). Het boek van bioloog Rupert Sheldrake: ‘The Presence of the Past: Morphic Resonance and the Habits of Nature’ (1988), beschrijft dit veld ook.

Natuurlijke ordening

Er bestaat zoiets als een systeem-ziel. Het systeem (gezin of welke omgeving dan ook) wordt gezien als een levend organisme waarbinnen de onderlinge verhoudingen centraal staan. Deze verhoudingen houden elkaar in evenwicht. Het gaat uit van een natuurlijke ordening. Als de onderlinge verhoudingen in een systeem verstoord raken ontstaan er problemen. Dat gebeurt bijvoorbeeld wanneer mensen elkaars emoties overnemen of als er iemand buitengesloten wordt door een conflict. Ook kan dit gebeuren wanneer er geen verzoening met een overlijden plaatsvindt of wanneer er rolverandering ontstaat in een samengesteld gezin.

Familie-opstelling

We zijn allemaal deel van een familiesysteem. Elk individu is diep verbonden met het gezin en het lot van het gezin is nauw verbonden met het persoonlijk lot. De positie die een kind inneemt in het gezin, beïnvloedt zijn/haar gedrag, emoties en waarneming. Is die positie niet de natuurlijke dan ontstaat er verwarring. Het kan zijn dat een kind, uit liefde voor de ouders, hun onopgeloste problemen of verdriet is gaan ‘dragen’. Het kind voelde dat het moest zorgen voor het (emotionele) welzijn van de ouder. Dan is er positieverwarring ontstaan, omdat een kind de ouderpositie heeft ingenomen en de ‘wet’ van de natuurlijke ordening is overtreden. Kinderen kunnen dan geen kind meer zijn en leren de eigen gevoelens en behoeften niet te ontwikkelen of serieus te nemen. Als ouders hun eigen emoties niet zelf dragen, verliezen ze vervolgens respect van – en gezag over – hun kinderen. Deze scheefgegroeide verhouding kan zorgen voor een verstoord zelfgevoel en de nadelige effecten daarvan kunnen pas veel later in het leven voelbaar worden. Ook kunnen onverwerkte trauma’s uit het verleden, doorwerken in de generaties daarna door middel van gedragspatronen en overtuigingen. Je weet niet altijd hoe het doorwerkt, maar wel dát het doorwerkt.

Inzicht

De opstelling is een momentopname. De kwesties die aan de orde komen zijn niet de hele waarheid, maar alleen bepaalde aspecten ervan. Het is een methode die het gevoel, de intuïtie en emoties aanspreekt, niet zozeer de ratio.

De opstelling heeft het potentieel om veranderingen teweeg te brengen op onderbewust niveau. Het doel van een opstelling is, om vanuit rust je situatie te verkennen. Samen met de therapeut ga je laagje voor laagje afpellen van een vraagstelling of probleem. Het is een proces op ziels-niveau. Je kunt in de praktijk een tafelopstelling doen, als onderdeel van een therapietraject. Je kunt daardoor meer inzicht krijgen in jouw vragen of relaties en wat jouw plek en aandeel daarin is (geweest). Zo kan een opstelling de weg tonen naar de oplossing van een probleem.